Bir dersten ne zaman başarılı sayılır?
56. maddeye göre öğrenci bir dersten ders yılı sonunda başarılı sayılmak için iki dönem puanının ortalamasını en az 50 yapmalı ya da birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanını en az 70 almalıdır.
| Öğrenci | 1. dönem | 2. dönem | Sonuç |
|---|---|---|---|
| A | 40 | 62 | Ortalama 51, başarılı |
| B | 20 | 72 | Ortalama 46 ama 2. dönem 70’in üstünde, başarılı |
| C | 55 | 43 | Ortalama 49, başarısız |
Yılsonu başarı puanı (YBP), her dersin yıl sonu puanı o dersin haftalık ders saatiyle çarpılıp toplanarak ve toplam haftalık ders saatine bölünerek bulunur (md. 54-55). Mezuniyet puanı da bu puana dayanır.
Doğrudan geçme, sorumlu geçme, sınıf tekrarı
Ders yılı sonunda her dersten iki dönem puanı bulunan öğrenci için karar şöyle verilir:
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Tüm derslerden başarılı | Doğrudan geçer | md. 57/1-a |
| En fazla 1 dersten başarısız, YBP en az 50 | Doğrudan geçer | md. 57/1-b |
| Doğrudan geçemedi, YBP en az 50, bulunduğu sınıfta en fazla 3 başarısız ders | Bu derslerden sorumlu geçer | md. 58/1 |
| Alt sınıflar dâhil 6’dan fazla başarısız ders | Sınıf tekrar eder | md. 58/1 |
| Devamsızlık nedeniyle başarısız | Sınıf tekrar eder | md. 59/1-a |
Doğrudan geçmenin ikinci yolunda başarısız kalınan ders, Bakanlığın yılsonu başarı puanıyla başarılı sayılamayacağını belirlediği derslerdense öğrenci o dersten sorumlu geçer (md. 57/2). Nakil ve geçiş yüzünden ortaya çıkan sorumlu dersler altı derslik sınıra dâhil edilmez.
Sorumluluk sınavları ne zaman, kim yapar?
Takvim
Sorumluluk sınavları birinci dönemin ilk iki haftası, ikinci dönemin ilk iki haftası ve son iki haftası içinde yapılır. 2026-2027 için bu haftalar 14-25 Eylül 2026, 8-19 Şubat 2027 ve 14-25 Haziran 2027’dir. Tarihleri ve görevli öğretmenleri okul müdürlüğü belirler; sınavlar dersleri aksatmayacak şekilde hafta içine planlanır, gerekirse hafta sonu da yapılabilir (md. 58/2).
Komisyon
Sınavı iki alan öğretmeni, yoksa biri alan öğretmeni olmak üzere iki öğretmen ve bir gözcü öğretmen yapar. Öğrenci sayısı 30’u aşarsa ya da birden fazla salon kullanılırsa her salona bir gözcü öğretmen daha verilir.
Sınavın biçimi
Sınav, ders yılı içindeki yazılı ve/veya uygulamalı sınav esaslarına göre yapılır; sorular ve cevap anahtarı önceden, soru başına puanıyla hazırlanır (md. 45 ve 58). Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dilde yazılı ve uygulamalı iki aşama vardır; her aşama için ayrı komisyon kurulur, aşamalar farklı günlerde yapılabilir.
Sonuç
Sorumluluk sınavından en az 50 alan öğrencinin o dersten sorumluluğu kalkar (md. 58/4). Dersin yeni yıl sonu puanı, eski yıl sonu puanı ile sorumluluk sınavı puanının ortalamasıdır (md. 53/1-d).
Farklı sınıflardaki aynı dersin sorumluluk öğrencileri toplamda 30’u aşmıyorsa sınavlar birleştirilip tek komisyonla yapılabilir; aynı öğrencinin farklı sınıf düzeylerindeki aynı dersten sınavları çakışırsa öğrenci ayrı ayrı sınava alınır. Sorumluluk sınavı sonunda tek dersten başarısız kalan son sınıf öğrencisi için izleyen hafta aynı usulle bir sınav daha yapılır. Sonuçlara itiraz, yazılı sınavlardaki gibi 49. maddeye göre yapılır.
Sınıf tekrarı ve 12. sınıf
Doğrudan ya da sorumlu geçemeyen ve devamsızlık nedeniyle başarısız sayılan öğrenci sınıf tekrar eder. Hazırlık sınıfı dışında ortaöğrenim boyunca en fazla bir kez sınıf tekrarı yapılır; ikinci kez sınıf tekrarı durumuna düşen öğrencinin ders yılı sonunda okulla ilişiği kesilir ve veli ile öğrencinin talebi de dikkate alınarak mesleki eğitim merkezine ya da açık öğretim liselerinden birine kaydı yapılır (md. 59/1-a).
Ders başarısızlığı yüzünden mezun olamayan 12. sınıf öğrencisi, sınıf tekrarı hakkı varsa başarısız ders sayısına bakılmaksızın sınıf tekrar edebilir. Sınıf tekrar etmek istemezse, daha önce sınıf tekrar etmişse bir, etmemişse iki öğretim yılı daha başarısız olduğu derslerden sorumluluk sınavına girebilir (md. 59/1-b).
Sık sorulan sorular
- Lisede kaç zayıfla sınıf geçilir?
- Yılsonu başarı puanı en az 50 ise bir zayıfla doğrudan, en fazla üç zayıfla o derslerden sorumlu olarak geçilir. Alt sınıflar dâhil başarısız ders sayısı altıyı aşarsa öğrenci sınıf tekrar eder.
- İkinci dönem 70 alan öğrenci dersi geçer mi?
- Evet. Birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanı en az 70 olan öğrenci o dersten başarılı sayılır.
- Sorumluluk sınavları ne zaman yapılır?
- Birinci dönemin ilk iki haftası, ikinci dönemin ilk iki haftası ve son iki haftası içinde: 2026-2027 için 14-25 Eylül 2026, 8-19 Şubat 2027 ve 14-25 Haziran 2027. Kesin tarihleri okul müdürlüğü belirler.
- Sorumluluk sınavında geçme notu kaç?
- En az 50. Bu puanı alan öğrencinin o dersten sorumluluğu kalkar.
Kaynaklar
- Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- MEB, 2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı Takvimi (13 Haziran 2026)
Bu yazı 26 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete'de ve Bakanlığın sitesinde yayımlanan metinlerdir; bir hata görürseniz bize yazın.