Kazanım nedir?

Kazanım kelimesi kazanmak fiilinden türemiştir. Günlük dilde emek ya da yatırım sonucunda elde edilen kazanç ve yarar anlamında kullanılır: “Bu anlaşma şirket için önemli bir kazanım oldu.”

Eğitimde ise kelime daha dar ve teknik bir anlam taşır. Bir kazanım, öğrencinin belirli bir sınıf düzeyinde ve derste ulaşması beklenen, gözlenebilir ve ölçülebilir öğrenme sonucunu tarif eder.

“Öğrenci kesirleri sayı doğrusunda gösterir.”Bu cümle bir kazanımdır: öğretmenin ne öğreteceğini değil, öğrencinin sonunda ne yapabileceğini söyler.

Bir kazanım genellikle şu üç boyuttan birini ya da birkaçını hedefler:

Bilgi

Kavramı tanıma, açıklama, örnek verme.

Beceri

Problem çözme, çizim yapma, deney kurma, okuduğunu özetleme gibi uygulamaya dönük yetenekler.

Tutum ve değer

Sorumluluk, merak, iş birliği gibi davranışa yansıyan eğilimler.

Kazanımlar ünitelere, üniteler derslere, dersler de sınıf düzeylerine bağlıdır. Bu yüzden bir kazanımı doğru okumak için sınıfını, dersini ve ünitesini birlikte bilmek gerekir. Tüm liste için 1–12. sınıf MEB kazanımları sayfasına bakabilirsiniz.

Her kazanımın başında, programdaki yerini gösteren bir kod bulunur. 2018 öğretim programlarında kullanılan M.4.1.1.1 kodunu örnek alalım:

1. M.4.1.1.1

   4, 5 ve 6 basamaklı doğal sayıları okur ve yazar.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programlarında kodlar MAT.5.2.3 gibi daha kısa bir biçim alır: yine ders kısaltması ve sınıf düzeyiyle başlar, ardından programdaki bölümü ve öğrenme çıktısının sırasını gösterir.

1. MAT.5.2.3

   Sayı ve şekil örüntülerinin kuralına ilişkin muhakeme yapabilme

Kod, yıllık planda ve ölçme araçlarında kazanıma tek satırla atıf yapmayı sağlar.

2024–2025 eğitim öğretim yılında 1, 5 ve 9. sınıflardan başlayarak kademeli uygulanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, “kazanım” yerine öğrenme çıktısı terimini kullanır. Öğrenme çıktıları da öğrencinin ulaşması beklenen sonucu tarif eder; farkı, çoğu zaman süreç bileşenleriyle birlikte yazılmasıdır.

Süreç bileşenleri (a, b, c… diye sıralanan maddeler), öğrenme çıktısına giden yolu adım adım gösterir. 5. sınıf Türkçe programından gerçek bir örnek:

1. T.O.5.11

   Metindeki unsurları sınıflandırabilme

   1. a)Sınıflandırma ölçütüne karar verir.
   2. b)Metni ölçüte göre inceler.
   3. c)Metindeki unsurları ölçüte göre gruplandırır.
   4. ç)Oluşturulan grupları adlandırır.

Böylece öğretmen, dersi hangi sırayla kuracağını ve öğrencinin hangi adımda zorlandığını daha kolay görür. Günlük kullanımda öğretmenler iki terimi çoğunlukla aynı anlamda kullanır. Bu sitede de programı Maarif Modeli'ne geçmiş sınıfların öğrenme çıktıları “kazanım” başlığı altında listelenir.

Üçü de öğrenmeyi tarif eder; fark, ne kadar geniş ya da somut olduklarındadır.

1. Amaç

   Geniş ve uzun vadelidir: “Öğrencilerin matematiksel düşünme becerisi gelişir.”

2. Hedef

   Amacı daraltır; bir dönem ya da ünite için yön verir.

3. Kazanım

   En somut düzeydir; derste gözlenip ölçülebilecek tek bir öğrenme sonucunu tarif eder.

Kazanım takibi, hangi kazanımın hangi hafta işlendiğini ve sınıfın o kazanımda nerede olduğunu kayıt altına almaktır. Yıllık plan, haftalık ders programı, ders defteri ve zümre toplantıları hep aynı kazanım listesine dayanır.

Kazanımplus, 1–12. sınıf kazanımlarını haftalık ders programınıza bağlar; işlediğiniz kazanımı işaretler, sınıf sınıf not alır ve yıllık planınızla karşılaştırırsınız. Ücretsiz hesap açın.

Yıllık planın haftaları, zümre ve ŞÖK toplantıları, ortak yazılı ve sınıf geçme için öğretmen rehberlerine bakabilirsiniz.

Kazanım ne demek?

Kazanım, öğrencinin belirli bir sınıf düzeyinde ve derste ulaşması beklenen, gözlenebilir ve ölçülebilir öğrenme sonucudur. Bilgi, beceri ya da tutum ve değer boyutlarını hedefler; öğretmen planını, etkinliklerini ve ölçmesini kazanımlara göre kurar.

Kazanım kodu nasıl okunur?

Kod, kazanımın programdaki yerini gösterir. Maarif Modeli'ndeki SB.7.1.1 kodunda SB dersi (Sosyal Bilgiler), 7 sınıf düzeyini, ilk 1 ünitenin (bazı derslerde temanın) programdaki numarasını, son 1 de o ünitedeki sırasını gösterir. 2018 programlarındaki M.4.1.1.1 gibi kodlarda ders ve sınıftan sonra öğrenme alanı, alt öğrenme alanı ve sıra gelir.

Maarif Modeli'nde kazanımın yerine ne geldi?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, “kazanım” yerine “öğrenme çıktısı” terimini kullanır. Model 2024–2025 eğitim öğretim yılında 1, 5 ve 9. sınıflardan başlayarak kademeli uygulanıyor; programı henüz değişmemiş sınıflarda 2018 programının kazanımları geçerlidir.

Kazanım ile öğrenme çıktısı arasındaki fark nedir?

İkisi de öğrencinin ulaşması beklenen sonucu tarif eder. Fark yazımdadır: öğrenme çıktıları çoğu zaman a, b, c… diye sıralanan süreç bileşenleriyle birlikte yazılır ve sonuca giden adımları gösterir. Günlük kullanımda öğretmenler iki terimi çoğunlukla aynı anlamda kullanır.